شعر و سفر ۵

نمی‌شود که اردیبهشت بیاید و از شعر و از سعدی سخن گفته نشود. انگار شعر پیوندی اساسی با اردیبهشت دارد و اردیبهشت عهدی ابدی با سعدی.
دیروز با یکی از سعدی‌دوستان گپ می‌زدم، نکته‌ای به ذهنم رسید که او هم تایید کرد. گفتم شعرهای شاعران دیگر را که می‌خوانی، باید در دیوان‌های‌شان دنبال شعرهایی بگردی که قوی‌تر از سایر اشعارشان است. آنها مثل نوازنده‌ای هستند که بعضی از ملودی‌های‌شان را بسیار خوب می‌نوازند و بعضی را چندان خوب نمی‌زنند. اما سعدی و اندک شاعران دیگری نظیر حافظ، مثل رهبر ارکستر هستند. شروع که می‌کنند، خاطرت جمع است که تا انتها قرار است یک شاهکار بشنوی، کوکِ کوک…
و اما از سری مطالب شعر و سفر، این بار سراغ یکی از خاص‌ترین اشعار سعدی با موضوع سفر رفته‌ام. قصیده‌ای عجیب که به یک تناقض مهم می‌پردازد و عجیب ذهن را به تامل وا می‌دارد: «دوری کردن از دلبستگی و رفتن به سفرهای زیاد» یا «دل سپردن و ماندن در کنار معشوق»! تضادی که سعدی بسیار استادانه به آن می‌پردازد. اول خواننده را شوکه می‌کند و بعد، با رندی موضع‌اش عوض می‌کند.
اول شعر را بخوانیم تا بعد نکته اصلی هوشمندی سعدی را بگویم… ادامه‌ی خواندن

شعر و سفر ۴

«آفتاب تموز» انگار اقامتش را در اَمُرداد هم تمدید کرده است و همچنان خودنمایی می‌کند. با آنکه چند روزی است «چله بزرگ» تمام شده و به نیمه‌های «چله خُرد» رسیده‌ایم، آفتاب اما همچنان تموز وار می‌تابد! اسم تموز که می‌آید، ناخودآگاه سعدی و مصرع معروفش به لایه اول ذهن می‌آید که «عمر برف است و آفتاب تموز…»! چه می‌شود کرد؛ سعدی است و هر بار به بهانه‌ای ما را با خودش همراه می‌کند. گاهی به بهانه اردیبهشت و بهار، گاهی به بهانه تموز و تابستان و البته همواره به بهانه شعر و سفر… ادامه‌ی خواندن

شعر و سفر ۳

حیف است که اردیبهشت تمام شود و از شعر و سفر حرفی به میان نیاید. به تقویم که نگاه می‌کنی، اردیبهشت کاملا بوی شعر و شاعری می‌دهد. تقویم اردیبهشت پر از اسامی شاعران مختلفی است که نام‌هایشان زینت بخش روزهای این ماه شده است. از اول اردیبهشت گرفته که روز بزرگداشت سعدی است تا سوم اردیبهشت روز بزرگداشت شیخ بهایی و بیست و پنجم اردیبهشت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و بیست و هشتم اردیبهشت که روز بزرگداشت حکیم عمر خیام است. ادامه‌ی خواندن

شعر و سفر ۲

کمی قبلتر، نوشتم که قصد دارم پرونده ای برای شعرهای سفر محور درست کنم. بنا شد هر از گاهی یکی از شعرهای شعرای بزرگ را که در آن به سفر اشاره شده است، به اشتراک بگذارم. قصدم این است در فاز اول شعرهای سفر محور سعدی را مرور کنم. این دومین شعر از این سری است.

ادامه‌ی خواندن

شعر و سفر ١

مدتي است در حال جمع آوري شعرهاي بزرگان ادبيات ايران با موضوع “سفر” هستم. خواندن بعضي از اين شعرها واقعا حال آدم را خوب مي كند. جدا از آنكه نتايج اين تحقيق را در يك پست مجزا ارائه خواهم كرد، تلاش مي كنم در لابه لاي پست هاي مختلف، هر از گاهي يكي از اين شعرها را به اشتراك بگذارم تا حال و هواي اينجا را بهتر كند. ادامه‌ی خواندن

گفتاورد

و اما اردیبهشت…

farvardin.jpg

“اَشَه وَهیشتَه” از روز سی و دوم سال شروع می‌شود و تا روز شصت و دوم ادامه می‌یابد. بهار اوج هنرنمایی‌اش را برای همین روزها کنار گذاشته و هوا، لطیف‌ترین حالتش را به این روزها بخشیده است.

به نظرم جدا از اینها، ماهی که در آن سعدی و خیام و شکسپیر به دنیا آمده‌اند، ماه خاصی است و نباید از کنار این اتفاق به سادگی گذشت!

سعدی و سفر

روز اول اردیبهشت به نام سعدی است! یعنی شروع بهاری‌ترین ماه سال، به نام مردی است که به دلایل مختلف از خاص‌ترین و منحصر بفردترین شخصیت‌های ادبی و البته گردشگری ایران است.

سعدی دو بار شیراز را به عزم سفر ترک می‌کند و به شهرها و کشورهای دیگر سفر می‌کند و از این بابت، از سفر کرده‌های سرشناس ایران محسوب می‌شود. شاید از سعدی مثل ناصرخسرو، سفرنامه‌ای باقی نمانده باشد، اما بسیاری از حکایات و اشعار گلستان و بوستان، انعکاس ماوقع سفرهای اوست و انگار که سفرنامه‌ای منظوم و سرشار از پند و حکمت است.

طبق نظر کارشناسان، سعدی به شهرها و کشورهایی نظیر بغداد، کوفه، مدینه، مکه، صنعا، دمشق، مصر، همدان، اصفهان، روم، قونیه و… سفر کرده است. سفر اول او حدود 34 تا 35 سال به طول انجامیده و بعد از اقامتی 7 ساله در شیراز، دوباره به سفر می‌رود.

شعر “بسیار سفر باید” سعدی، ورد این روزهای زبان ما است و شاید سعدی را بتوان یکی از مسافرترین شاعران ایران و یا شاید شاعرترین مسافر و سفرنامه نویس ایران دانست (با احترام فراوان به ناصر خسرو بزرگ).

سعدی در حکایت بیست و هشتم از باب سوم گلستانش، ماجرایی را بین یک پدر و پسر بیان می‌کند که در فضیلت قناعت است. قصد ندارم همه این حکایت را (که نسبتا طولانی است) در اینجا نقل کنم. اما دو بخش از این حکایت را نقل می‌کنم. یکی توصیف پسر از مزایای سفر و دیگری توجیه پدر برای آنکه چه افرادی باید سفر کنند: ادامه‌ی خواندن